Gameful
Gameful didactiek bouwt op twee sterke bronnen.
Ten eerste uit de zelfdeterminatietheorie (Ryan & Deci, 2000) echte motivatie komt als leerlingen
- autonomie voelen: zelf keuzes maken,
- competentie ervaren: uitgedaagd maar kans op succes,
- verbondenheid hebben: samenwerken met anderen.
De tweede bron zijn goede spelelementen uit games, die deze behoeften tastbaar maken in de klas.
Vanuit spelelementen en zelfdeterminatietheorie komen vijf concrete stappen om gameful didactiek in je lessen te bouwen. Deze stappen vind je hieronder.
Start op nul
Bij normaal beoordelen beginnen leerlingen met een 10 en zakken ze bij elke toets. Daardoor starten niet alle leerlingen gelijk – wie al goed kan, houdt meer over.
Bij gameful didactiek begint iedereen op 0 punten en verdient iedereen zijn weg naar het doel. Zo past het bij ieders startniveau en situatie.
Keuzevrijheid voor leerlingen
Autonomie betekent dat leerlingen invloed hebben op hun leeromgeving. Te veel keuze kan echter overweldigen.
Daarom: begin met weinig keuze en bouw geleidelijk op.
Voorbeeld: voor een A zijn 12.000 punten nodig. De eerste 6.000 komen uit opdrachten die iedereen doet. De overige 6.000 kiest de leerling zelf.
Praktisch opgebouwd:
- Begin met verplichte opdrachten, voeg later keuze toe
- Uit 10 opdrachten 5 kiezen
- Zelf kiezen: deadline, onderwerp, of vorm (presentatie/verslag/video)
- Mix van soorten: toetsen, groepsprojecten, blogs, presentaties
Directe feedback
Een van de meest aantrekkelijke aspecten van games is de directe reactie op je acties. Rubrics, automatisch beoordeelde quizzen en peerfeedback zorgen voor directe, beschrijvende feedback aan leerlingen.
Docenten worden aangemoedigd om waar mogelijk grondige, doordachte en frequente feedback te geven.
Rubrics maken snelle en consistente beoordeling mogelijk. Hoe gedetailleerder de rubric, hoe beter leerlingen de feedback ervaren – ondanks minder nakijktijd.
Falen moet!
In games probeer je nieuwe dingen, faal je en doe je het opnieuw tot het lukt. Bij gameful didactiek richt je leeropdrachten zo in dat risico's minimaal zijn.
Zo kiezen leerlingen vaker opdrachten buiten hun comfortzone (groei!) en minder vaak 'veilige' opdrachten waar ze zeker van zijn. Richt je lessen zo in dat het veilig is voor leerlingen om te experimenteren, te falen en door te gaan tot ze het goed hebben.
Zo pas je 'vrijheid om te falen' toe:
- Meerdere herkansingen toestaan per opdracht.
- Meerdere 'paden' met toetsen: falen op een verslag? Maak het goed met een vlog.
- Veel meer punten aanbieden dan voor een A nodig is.
Maak je lessen transparant
Transparantie in gameful lessen heeft drie hoofdelementen:
1. Opdrachten vanaf de start vastleggen
Leg bij de start van de les de opdrachtkeuzes, puntwaarden en beoordelingscriteria vast. Deze duidelijkheid helpt leerlingen om zelf te kiezen welke opdrachten passen bij hun leerdoelen.
2. Directe koppeling punten aan cijfer
Verdiende punten = direct eindcijfer. Als een leerling halverwege genoeg punten voor een 10 heeft, verdient die leerling ook echt een 10.
3. Duidelijke beoordeling
Net als in goede games weet je je doel én waarom je faalt. Stel per opdracht heldere verwachtingen en geef begrijpelijke feedback als het niet lukt.